Το Τέλος του Κρητικού Αιγάγρου (κρι-κρι): οι Εικαστικές Προφητείες του William Holman Hunt από τον 19ο Αιώνα

Του συνεργάτη μας σε θέματα τέχνης και τουρισμού Ραφαήλ – Νεκτάριου Θνησιγενάκη

Carmel_Hai-Bar_-_Capra_aegagrus_creticus_(3)Ποιος δεν γνωρίζει και δεν έχει μαγευτεί από το αγρίμι; Το εμβληματικό κρι-κρι (Capra aegagrus creticus), μερικές φορές αποκαλούμενο κρητική αίγα, αγρίμι ή κρητικό αγριοκάτσικο. Υπάρχουν, όμως, ακόμα μόνο περί τα 2000 ζώα στο νησί και θεωρούνται ακόμα απειλούμενα: τα βοσκοτόπια σπανίζουν και ασθένειες τα προσβάλλουν. Η ανάμειξη με την κοινή αίγα είναι όμως ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Το αγρίμι ζορίζεται από τη συμβίωση με την αδηφάγο συγγενή του. Αυτά, όμως, σας είναι, ίσως, γνωστά.

Αυτό που αποκαλύπτει σήμερα το “Kavroumagazino” είναι ότι τον κίνδυνο εξαφάνισης του αγριμιού εξαιτίας της βρωμοκατσίκας είχε απεικονίσει μετά από επίσκεψή του στη Σαμαριά ο Άγγλος ζωγράφος του 19ου αιώνα William Holman Hunt σε δύο συμβολικούς πίνακές του με μεγάλο χανιώτικο οικολογικό ενδιαφέρον και πολιτικές προεκτάσεις. Οι νέες ερμηνείες σχετικά με τη θεματολογία και την προφητικότητα του πίνακα έχουν προκαλέσει ρίγη ενθουσιασμού σε όλους τους φιλότεχνους ανά τον κόσμο και αναμένεται να ευλογήσουν τον τουρισμό μας με μπόλικους aficionados της προ-ραφαηλίτικης ζωγραφικής.

Ακολουθώντας το θέμα, βρεθήκαμε σε μια γκαλερί στο αγγλικό μέρος Port Sunlight [ασχολίαστο] όπου κρατείται ένας από τους δύο πίνακες στους οποίους η πολιτογραφημένη πια Εγγλέζα αλλά πάντα στην καρδιά Χανιώτισσα διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης Μαγδαληνή Συκωτάκη – Huckleberry έχει κυριολεκτικά αφιερώσει τη ζωή της (με μεγάλο κόστος: παρά το επίθετό της έχει χωρίσει χρόνια τον άνδρα της, έχει γίνει 300 κιλά, αφήστε, χάλια!).

700px-Holman-Hunt-Scapegoat-(Manchester)

Την ακούμε με ενθουσιασμό να μιλά για τον πρώτο χρονολογικά πίνακα (1854-5, λάδι σε καμβά, 33.7 cm × 45.9 cm ) τον οποίο έχει στο tablet της wallpaper, και μας εξηγεί ότι απεικονίζει “[Τ]ην επελαύνουσα καταστροφή, με το καφέ κατσίκι σε πρώτο πλάνο να μπεμπερίζει αυθάδικα ενώ στο φόντο ένα αρσενικό αγρίμι αγωνιά για τη ζωή του καθώς έχει βυθιστεί μη αναστρέψιμα σε ένα νερόλακκο. Με έντονα χρώματα και πολλά συμβολικά στοιχεία αποδίδεται η οριακή κατάσταση στην οποία είχε, ήδη στα χρόνια του ζωγράφου, περιέλθει o πληθυσμός των Κρι-Κρι ένεκα της θριαμβεύουσας κατσίκας, ενώ η κόκκινη κορδέλα στα κέρατά της παραπέμπει σε συγκεκριμένο πολιτικό προσανατολισμό, η επικράτηση του οποίου… God forbid!… Άλλωστε ακόμη και στο άρθρο της βικιπαίδειας αναφέρεται ως relevant σχετικά με την εξαφάνιση των αιγάγρων το γεγονός ότι – and I quote – “Το 1960, το κρι-κρι ήταν απειλούμενο είδος με καταγεγραμμένα λιγότερα από 200. Ήταν η μόνη πηγή κρέατος για τους αντάρτες την εποχή της Κατοχής στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο”.

Καθώς μελετώ τις λεπτομέρειες του πίνακα, σκέφτομαι ότι πραγματικά, όλα δένουν, wdf!!??!!!

Η Δρ. Συκωτάκη – Huckleberry συνεχίζει σχετικά με το δεύτερο πίνακα (1855-6, λάδι σε καμβά, 86 cm × 140 cm), τον οποίο έχω την ευτυχία να έχω μπροστά μου.

700px-William_Holman_Hunt_-_The_Scapegoat

“Την επόμενη χρονιά ο William Holman Hunt επέστρεψε στην Κρήτη για ολιγοήμερες διακοπές. Αφού πέρασε λίγες μέρες από Μάλια με την παλιοπαρέα του Rossetti και τα μοντέλα, ήρθε στο νομό Χανίων για να χαλαρώσει. Τότε, φιλοτέχνησε το δεύτερο πίνακα και απαθανάτισε τον επιθανάτιο ρόγχο του αιγάγρου ο οποίος σε απελπιστική πια κατάσταση έχει βυθιστεί σχεδόν όλος στο νερό, με μόνο τα περήφανα κέρατά του να εξέχουν ακίνητα και χωρίς κυματισμούς. Το κατσίκι στο προσκήνιο του πίνακα είναι πλέον λευκό, παναπεί, προϊόντος του χρόνου εγέρασε ίσως (ή μήπως πρόκειται για goof ; ) ενώ στο βάθος τα Λευκά Όρη έχουν πληγωθεί από τη διάνοιξη δρόμων. Το κατσίκι δε βελάζει πια με την ίδια οίηση, ενώ οι πινελιές είναι πιο καθαρές, σχεδόν τρισδιάστατες, και τα χρώματα, πιο ψυχρά (είναι και άλλη ώρα της ημέρας, τέλος πάντων), για να αποδίδουν την συμφιλίωση με το γεγονός του extinction. Στα κέρατά του η κορδέλα παραμένει κόκκινη, και έρχεται σε αντίθεση με το λευκό και γκρίζο της προβιάς αλλά και την παγερή στασιμότητα του ολοκληρωτισμού τριγύρω. Πού’ σαι νιότη που δείχνες πως θα γινόμουν άλλος;! Ξύλο είναι αυτό στην άκρη ή κρανίο, τι νομίζετε;”.

– “Μάλλον ξύλο” απαντώ στην Δρ. Συκωτάκη – Huckleberry με τη βεβαιότητα κάποιου που έχει δει την ομάδα του να κάνει ολοκάθαρο πέναλτι και ελπίζει να μην το δώσει.

Η συζήτηση με την Δρ. Συκωτάκη – Huckleberry θα μπορούσε να συνεχίζεται επ’ άπειρον, με την αποκωδικοποίηση των συμβολισμών και την εστίαση στη λεπτομέρεια. Μου φτάνει, προς το παρόν, που βρέθηκε χανιώτικο ενδιαφέρον σε ένα πίνακα που μέχρι τούδε είχε ερμηνευτεί μόνο παλαιοδιαθηκικά. Ρωτώ κάτι τελευταίο που με βασανίζει:

“-Λέτε να βάλει κι άλλα κατσίκια στον πίνακα να μην είναι μόνο του το καημένο στην ερημιά;”
“- Αυτό αναρωτιόμουν κι εγώ…” μου λέει η Δρ. Συκωτάκη – Huckleberry “χρόνια τώρα…”.

Στο μυαλό μου αντηχούν τα λόγια του ίδιου του William Holman Hunt “I had over-counted on the picture’s intelligibility” και ανοίγω το τάπερ που έχω φέρει μαζί μου, στακοβούτυρο με τ΄αυγά, που αν δεν το φάω θα χαλάσει και θα στενοχωρηθεί η μαμά μου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s